Bỏ qua đến nội dung
Quẻ số 15 · 謙

Quẻ Địa Sơn Khiêm

Thượng quái Khôn (Địa) · Hạ quái Cấn (Sơn)

Quẻ Khiêm · Thượng kinh · Cung Đoài, hành Kim

khiêm nhườngcân bằngbền bỉkhông kể côngcông bằng

Thoán từ

Lời quẻ

謙:亨,君子有終。

Khiêm: Hanh, quân tử hữu chung.

Khiêm: Hanh thông; người quân tử giữ được trọn đến cuối.

Đại tượng

地中有山,謙;君子以裒多益寡,稱物平施。

Địa trung hữu sơn, Khiêm; quân tử dĩ bầu đa ích quả, xứng vật bình thi.

Trong lòng đất có núi là Khiêm; người quân tử theo đó mà bớt chỗ nhiều, thêm chỗ ít, cân lường sự vật mà ban phát cho đều.

Hào từ

Sáu hào của quẻ

Đọc từ dưới lên: hào 1 là khởi đầu, hào 6 là giai đoạn cuối của tình thế. Hào dương ở vị lẻ, hào âm ở vị chẵn là đắc chính; hào 2 và hào 5 là đắc trung; hai hào cách nhau ba vị mà khác âm dương thì có ứng.

  1. Hào 1 (Sơ) · Sơ Lục

    初六:謙謙君子,用涉大川,吉。

    Sơ Lục: Người quân tử khiêm rồi lại khiêm, dùng đức ấy mà vượt sông lớn, tốt.

    Sơ Lục mềm ở dưới cùng, khiêm rồi lại khiêm, dùng đức ấy mà vượt sông lớn: tốt. Hào này động thì việc hỏi dù khó cũng qua được, nhờ người xin quẻ chịu đứng thấp, chịu học. Việc xa, việc lớn đều lợi đi.

    Thất chính · Không ứng với hào 4

  2. Hào 2 · Lục Nhị

    六二:鳴謙,貞吉。

    Lục Nhị: Đức khiêm vang ra bên ngoài, giữ chính thì tốt.

    Lục Nhị trung chính, đức khiêm ở trong mà tiếng vang ra ngoài; giữ chính thì tốt. Hào này động thì việc hỏi được người biết tiếng, có người nói giúp. Tiếng tốt là do lòng thật, không do tự khoe.

    Đắc chính · Đắc trung · Không ứng với hào 5 · Hào Ứng

  3. Hào 3 · Cửu Tam

    九三:勞謙君子,有終吉。

    Cửu Tam: Người quân tử có công lao mà vẫn khiêm, giữ được đến cuối, tốt.

    Cửu Tam là hào dương duy nhất, có công lao nhất mà vẫn khiêm, giữ được đến cuối: tốt. Hào này động thì việc hỏi thành nhờ chịu khó, muôn người phục. Làm nhiều không kể công thì việc trọn vẹn.

    Đắc chính · Có ứng với hào 6

  4. Hào 4 · Lục Tứ

    六四:无不利,撝謙。

    Lục Tứ: Không gì không lợi, khi biết phát huy đức khiêm trong mọi việc.

    Lục Tứ ở trên Cửu Tam có công, dưới gần Lục Ngũ, phải phát huy đức khiêm trong mọi việc thì không gì không lợi. Hào này động thì việc hỏi thuận; nhún với người trên, nhường người có công thì được lòng cả hai bên.

    Đắc chính · Không ứng với hào 1

  5. Hào 5 · Lục Ngũ

    六五:不富,以其鄰,利用侵伐,无不利。

    Lục Ngũ: Không cần giàu mà được láng giềng cùng theo; lợi cho việc dùng binh chinh phạt, không gì không lợi.

    Lục Ngũ ở ngôi tôn, không cậy giàu mà láng giềng cùng theo; với kẻ không phục thì lợi dùng sức trị, không gì không lợi. Hào này động thì việc hỏi thành; khiêm mà vẫn quả quyết, chỗ nào ngang trái thì phải xử.

    Thất chính · Đắc trung · Không ứng với hào 2 · Hào Thế

  6. Hào 6 (Thượng) · Thượng Lục

    上六:鳴謙,利用行師,征邑國。

    Thượng Lục: Tiếng khiêm vang ra; lợi cho việc dùng quân, để chinh phạt trong ấp nước của mình.

    Thượng Lục tiếng khiêm vang xa mà chí chưa thỏa, chỉ lợi dùng quân sửa trong ấp nước mình. Hào này động thì việc hỏi chưa với ra ngoài được; lợi chấn chỉnh việc nhà, việc trong trước, rồi mới tính chuyện lớn.

    Đắc chính · Có ứng với hào 3

Luận quẻ

Lời bàn

Gieo được Khiêm là gặp quẻ tốt hiếm có, sáu hào không hào nào xấu. Lời quẻ phán hanh, người quân tử có kết cục tốt: việc hỏi đi được đến cuối nếu người xin quẻ đứng thấp hơn tài mình. Lời Tượng dạy bớt chỗ nhiều, bù chỗ ít: chia phần cho đều thì người theo. Cửu Tam có công mà khiêm là chủ quẻ, giữ được đến cuối nên tốt. Lợi nhờ người, lợi việc lâu dài; kỵ kể công. Tóm lại: càng nhún càng được, làm nhiều nói ít thì việc thành.

Với câu hỏi tình duyên

Hỏi duyên được Khiêm: duyên tốt, đi đến cuối. Núi nằm dưới đất là tượng người giỏi mà nhún; hai bên biết nhường nhau thì nhà êm, người ngoài khen. Nam hỏi thì gặp vợ hiền, nết thuận. Kỵ khoe của, khoe tài trước mặt nhà bên kia; lấy lễ mà tới thì thành.

Với câu hỏi công việc, làm ăn

Hỏi công việc được Khiêm: được cấp trên tin, được người dưới phục, nhờ làm nhiều mà không kể công như Cửu Tam. Thăng chức chậm mà chắc; đổi việc thuận nếu đi bằng tiếng tốt có sẵn. Làm ăn, tiền bạc lợi buôn bán nhỏ mà bền, chia lời cho đều thì khách và người làm cùng theo.

Lục Hào · Nạp Giáp

Quẻ Khiêm trong Lục Hào

Nạp Giáp, Lục Thân và Thế Ứng của sáu hào quẻ Địa Sơn Khiêm
HàoNạp GiápLục ThânThế Ứng
Thượng LụcDậu KimHuynh Đệ
Lục NgũHợi ThủyTử TônThế
Lục TứSửu ThổPhụ Mẫu
Cửu TamThân KimHuynh Đệ
Lục NhịNgọ HỏaQuan QuỷỨng
Sơ LụcThìn ThổPhụ Mẫu

Can chi của hào theo phép Nạp Giáp của Kinh Phòng; Lục Thân tính theo ngũ hành Kim của cung Đoài. Lục Thần không cố định theo quẻ mà khởi theo can ngày gieo, nên chỉ có trong quẻ đã gieo.

Hỏi đáp về quẻ Khiêm

Quẻ Địa Sơn Khiêm là quẻ số mấy?
Quẻ Địa Sơn Khiêm (謙), gọi tắt là quẻ Khiêm, là quẻ số 15 trong 64 quẻ Kinh Dịch theo thứ tự Văn Vương, thuộc Thượng kinh. Quẻ ghép từ thượng quái Khôn (Địa) ở trên và hạ quái Cấn (Sơn) ở dưới.
Quẻ Địa Sơn Khiêm tốt hay xấu?
Gieo được Khiêm là gặp quẻ tốt hiếm có, sáu hào không hào nào xấu. Tóm lại: càng nhún càng được, làm nhiều nói ít thì việc thành. Gặp hào động thì lời của hào ấy và quẻ biến quyết định thêm việc thành hay bại.
Quẻ Địa Sơn Khiêm có hào động thì biến thành quẻ gì?
Hào 1 động thành quẻ Địa Hỏa Minh Di; Hào 2 động thành quẻ Địa Phong Thăng; Hào 3 động thành quẻ Thuần Khôn; Hào 4 động thành quẻ Lôi Sơn Tiểu Quá; Hào 5 động thành quẻ Thủy Sơn Kiển; Hào 6 động thành quẻ Thuần Cấn. Cả sáu hào cùng động thì thành quẻ Thiên Trạch Lý.

Quẻ liên quan

Bài viết liên quan

Tất cả bài Kinh Dịch

Ý nghĩa của một quẻ rõ nhất khi đặt vào đúng câu hỏi của bạn.

Gieo quẻ cho câu hỏi của bạn

Nguyên văn Chu Dịch, bản thông hành. Âm Hán Việt, bản dịch và lời bàn do Ban biên tập Huyền Cơ biên soạn, theo Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hi.