Quẻ Thuần Cấn

1. Hào 1 (Sơ)

   初六：艮其趾，无咎，利永貞。

   Sơ Lục: Dừng ở ngón chân; không lỗi, lợi về giữ chính lâu dài.

   Dừng từ ngón chân, tức dừng ngay khi chưa bước, là lúc dễ dừng nhất và ít sai nhất. Hào âm ở dưới cùng nên lời hào nhắc thêm: giữ sự chính bền lâu. Nên cân nhắc thôi một việc chưa chín ngay từ đầu.

2. Hào 2

   六二：艮其腓，不拯其隨，其心不快。

   Lục Nhị: Dừng ở bắp chân, không cứu được người mà mình phải theo, trong lòng chẳng vui.

   Bắp chân phải theo đùi mà động; Lục Nhị trung chính nhưng không cứu được Cửu Tam cứng cỏi ở trên, đành theo mà lòng không vui. Hào này nói về cảm giác bất lực khi không thể can người khác; nên giữ sự ngay thẳng của mình.

3. Hào 3

   九三：艮其限，列其夤，厲薰心。

   Cửu Tam: Dừng ở ngang lưng, làm đứt rời thớ thịt dọc sống lưng; nguy hiểm như lửa hun trong lòng.

   Dừng ở ngang lưng là ép cứng chỗ nối trên dưới, khiến thân như bị xé làm đôi. Cửu Tam cương quá mà không trung, dừng một cách cưỡng ép nên lòng nóng như bị hun. Lời hào khuyên đừng tự trói buộc hoặc đè nén quá mức.

4. Hào 4

   六四：艮其身，无咎。

   Lục Tứ: Dừng ở thân mình; không lỗi.

   Dừng được cả thân mình, tức biết giữ mình trước mọi xao động. Lục Tứ tuy chưa đủ sức làm cho người khác dừng, nhưng tự chủ được bản thân thì không lỗi. Nên cân nhắc bắt đầu từ việc giữ gìn chính mình.

5. Hào 5

   六五：艮其輔，言有序，悔亡。

   Lục Ngũ: Dừng ở hàm má, lời nói có thứ tự; ăn năn tiêu mất.

   Dừng ở hàm má là giữ lời: nói đúng lúc, có trước có sau. Lục Ngũ ở ngôi giữa quẻ trên, nhờ cẩn trọng lời nói mà mọi ăn năn tan biến. Hào này gợi ý cân nhắc từng lời trước khi nói ra.

6. Hào 6 (Thượng)

   上九：敦艮，吉。

   Thượng Cửu: Dừng lại một cách đôn hậu; tốt.

   Thượng Cửu là hào dương ở cuối quẻ, dừng bằng sự hậu hĩnh, vững vàng từ gốc đến ngọn. Đây là sự tĩnh đã thấm vào tính cách chứ không còn gắng gượng. Lời hào khuyên giữ trọn sự điềm đạm ấy cho đến cuối.

Cấn mời bạn dừng lại, không phải vì bế tắc mà vì dừng đúng lúc cũng là một hành động có chủ ý. Nên cân nhắc: mình đang bị những ham muốn hay lời bàn tán nào kéo đi? Có việc gì nên thôi làm, hoặc lời nào nên giữ lại chưa nói? Theo lời hào, dừng bằng sự gượng ép như bẻ gãy ngang lưng thì chỉ thêm bức bối; còn dừng từ sự điềm tĩnh bên trong thì vững như núi. Hãy tự hỏi phạm vi thật sự của mình đến đâu.

Quẻ liên quan

• Quẻ Thác (đảo âm dương)Thuần ĐoàiMọi hào đổi âm thành dương và ngược lại
• Quẻ Tổng (lật ngược)Thuần ChấnNhìn tình thế từ phía đối diện
• Quẻ Hỗ (hào 2–5)Lôi Thủy GiảiDiễn biến ẩn bên trong quẻ