Bỏ qua đến nội dung
Quẻ số 52 · 艮

Quẻ Thuần Cấn

Thượng quái Cấn (Sơn) · Hạ quái Cấn (Sơn)

Quẻ Cấn · Hạ kinh · Cung Cấn, hành Thổ

dừng lạitĩnh tạitự chủgiữ lờiđúng vị trí

Thoán từ

Lời quẻ

艮:艮其背,不獲其身,行其庭,不見其人,无咎。

Cấn: Cấn kỳ bối, bất hoạch kỳ thân, hành kỳ đình, bất kiến kỳ nhân, vô cữu.

Cấn: Dừng ở nơi lưng, không thấy được thân mình; đi trong sân mà không thấy người; không lỗi.

Đại tượng

兼山,艮;君子以思不出其位。

Kiêm sơn, Cấn; quân tử dĩ tư bất xuất kỳ vị.

Hai núi chồng lên nhau, ấy là hình ảnh sự dừng lại; người quân tử noi theo đó mà suy nghĩ không vượt ra ngoài vị trí của mình.

Hào từ

Sáu hào của quẻ

Đọc từ dưới lên: hào 1 là khởi đầu, hào 6 là giai đoạn cuối của tình thế. Hào dương ở vị lẻ, hào âm ở vị chẵn là đắc chính; hào 2 và hào 5 là đắc trung; hai hào cách nhau ba vị mà khác âm dương thì có ứng.

  1. Hào 1 (Sơ) · Sơ Lục

    初六:艮其趾,无咎,利永貞。

    Sơ Lục: Dừng ở ngón chân; không lỗi, lợi về giữ chính lâu dài.

    Sơ Lục dừng ở ngón chân, dừng từ khi chưa bước: không lỗi, lợi giữ chính lâu dài. Hào này động thì việc hỏi nên thôi ngay từ đầu; chưa bỏ vốn, chưa hứa hẹn thì dừng là được.

    Thất chính · Không ứng với hào 4

  2. Hào 2 · Lục Nhị

    六二:艮其腓,不拯其隨,其心不快。

    Lục Nhị: Dừng ở bắp chân, không cứu được người mà mình phải theo, trong lòng chẳng vui.

    Lục Nhị dừng ở bắp chân, phải theo Cửu Tam mà không cứu được, lòng chẳng vui. Hào này động thì người xin quẻ biết việc sai mà không cản được người trên; giữ mình cho chính, không theo vào chỗ sai.

    Đắc chính · Đắc trung · Không ứng với hào 5

  3. Hào 3 · Cửu Tam

    九三:艮其限,列其夤,厲薰心。

    Cửu Tam: Dừng ở ngang lưng, làm đứt rời thớ thịt dọc sống lưng; nguy hiểm như lửa hun trong lòng.

    Cửu Tam dừng ở ngang lưng, như đứt thớ thịt dọc sống lưng: nguy, lòng như lửa hun. Hào này động thì việc hỏi bị ép dừng giữa chừng, trên dưới cách nhau. Cố giữ cứng là tự làm khổ mình.

    Đắc chính · Không ứng với hào 6 · Hào Ứng

  4. Hào 4 · Lục Tứ

    六四:艮其身,无咎。

    Lục Tứ: Dừng ở thân mình; không lỗi.

    Lục Tứ dừng được thân mình: không lỗi. Hào này động thì chưa đủ sức làm người khác dừng, nhưng giữ được mình. Việc hỏi nên thu lại phần mình, không can vào việc người.

    Đắc chính · Không ứng với hào 1

  5. Hào 5 · Lục Ngũ

    六五:艮其輔,言有序,悔亡。

    Lục Ngũ: Dừng ở hàm má, lời nói có thứ tự; ăn năn tiêu mất.

    Lục Ngũ dừng ở hàm má, lời nói có thứ tự: hối tiêu mất. Hào này động thì việc hỏi thành hay hỏng ở lời ăn tiếng nói; nói ít, nói đúng lúc thì yên. Kỵ hứa suông, kỵ nói trước.

    Thất chính · Đắc trung · Không ứng với hào 2

  6. Hào 6 (Thượng) · Thượng Cửu

    上九:敦艮,吉。

    Thượng Cửu: Dừng lại một cách đôn hậu; tốt.

    Thượng Cửu dừng một cách đôn hậu: tốt. Hào này động thì việc hỏi đến chỗ trọn, người xin quẻ dừng vững như núi, không lay. Giữ lòng dày dặn đến cuối thì được tốt trọn.

    Thất chính · Không ứng với hào 3 · Hào Thế

Luận quẻ

Lời bàn

Gieo được Cấn thì việc hỏi đến lúc dừng: đang làm thì ngừng tay, chưa làm thì chưa nên làm. Lời quẻ phán dừng đúng chỗ thì không lỗi; lòng không bị lôi kéo thì việc không hỏng. Đại Tượng dạy nghĩ không ra ngoài ngôi mình: việc của ai người ấy lo, không lấn sang. Hào Tam răn dừng gượng ép như bẻ ngang lưng thì nguy; hào Thượng dừng bằng lòng đôn hậu thì tốt. Kỵ nói nhiều, kỵ hứa trước. Tóm lại: dừng cho đúng, giữ lời, đợi thời.

Với câu hỏi tình duyên

Hỏi duyên được Cấn: duyên đang đứng yên, chưa tiến. Hai núi đứng cạnh nhau mà không giao: người kia chưa động lòng, hoặc hai bên đều giữ. Lục Ngũ dạy lời nói có thứ tự: nói ít, nói đúng lúc thì giữ được. Mối mới chưa nên vồ vập; mối cũ đang giận thì đừng nói thêm.

Với câu hỏi công việc, làm ăn

Hỏi công việc được Cấn: chưa nên đổi việc, chưa nên đòi lên chức, giữ chỗ hiện tại. Đại Tượng dạy nghĩ không ra ngoài ngôi mình: làm tròn phần việc mình, không lấn việc người thì không lỗi. Hào Tam răn ép sức đến kiệt. Làm ăn, tiền bạc nên dừng mở rộng, giữ vốn, chờ thời.

Lục Hào · Nạp Giáp

Quẻ Cấn trong Lục Hào

Nạp Giáp, Lục Thân và Thế Ứng của sáu hào quẻ Thuần Cấn
HàoNạp GiápLục ThânThế Ứng
Thượng CửuDần MộcQuan QuỷThế
Lục NgũTý ThủyThê Tài
Lục TứTuất ThổHuynh Đệ
Cửu TamThân KimTử TônỨng
Lục NhịNgọ HỏaPhụ Mẫu
Sơ LụcThìn ThổHuynh Đệ

Can chi của hào theo phép Nạp Giáp của Kinh Phòng; Lục Thân tính theo ngũ hành Thổ của cung Cấn. Lục Thần không cố định theo quẻ mà khởi theo can ngày gieo, nên chỉ có trong quẻ đã gieo.

Hỏi đáp về quẻ Cấn

Quẻ Thuần Cấn là quẻ số mấy?
Quẻ Thuần Cấn (艮), gọi tắt là quẻ Cấn, là quẻ số 52 trong 64 quẻ Kinh Dịch theo thứ tự Văn Vương, thuộc Hạ kinh. Quẻ ghép từ thượng quái Cấn (Sơn) ở trên và hạ quái Cấn (Sơn) ở dưới.
Quẻ Thuần Cấn tốt hay xấu?
Gieo được Cấn thì việc hỏi đến lúc dừng: đang làm thì ngừng tay, chưa làm thì chưa nên làm. Tóm lại: dừng cho đúng, giữ lời, đợi thời. Gặp hào động thì lời của hào ấy và quẻ biến quyết định thêm việc thành hay bại.
Quẻ Thuần Cấn có hào động thì biến thành quẻ gì?
Hào 1 động thành quẻ Sơn Hỏa Bí; Hào 2 động thành quẻ Sơn Phong Cổ; Hào 3 động thành quẻ Sơn Địa Bác; Hào 4 động thành quẻ Hỏa Sơn Lữ; Hào 5 động thành quẻ Phong Sơn Tiệm; Hào 6 động thành quẻ Địa Sơn Khiêm. Cả sáu hào cùng động thì thành quẻ Thuần Đoài.

Quẻ liên quan

Bài viết liên quan

Tất cả bài Kinh Dịch

Ý nghĩa của một quẻ rõ nhất khi đặt vào đúng câu hỏi của bạn.

Gieo quẻ cho câu hỏi của bạn

Nguyên văn Chu Dịch, bản thông hành. Âm Hán Việt, bản dịch và lời bàn do Ban biên tập Huyền Cơ biên soạn, theo Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hi.