Bỏ qua đến nội dung
Quẻ số 23 · 剝

Quẻ Sơn Địa Bác

Thượng quái Cấn (Sơn) · Hạ quái Khôn (Địa)

Quẻ Bác · Thượng kinh · Cung Càn, hành Kim

suy thoáigiữ gốcchờ thờivun nềnhạt giống

Thoán từ

Lời quẻ

剝:不利有攸往。

Bác: Bất lợi hữu du vãng.

Bác: Không có lợi nếu tiến tới làm việc gì.

Đại tượng

山附於地,剝;上以厚下,安宅。

Sơn phụ ư địa, Bác; thượng dĩ hậu hạ, an trạch.

Núi bám sát vào đất là hình ảnh của Bác; người ở trên noi theo đó mà vun đắp cho kẻ dưới được dày dặn, để chỗ ở của mình được yên ổn.

Hào từ

Sáu hào của quẻ

Đọc từ dưới lên: hào 1 là khởi đầu, hào 6 là giai đoạn cuối của tình thế. Hào dương ở vị lẻ, hào âm ở vị chẵn là đắc chính; hào 2 và hào 5 là đắc trung; hai hào cách nhau ba vị mà khác âm dương thì có ứng.

  1. Hào 1 (Sơ) · Sơ Lục

    初六:剝牀以足,蔑貞凶。

    Sơ Lục: Giường bị gọt mòn từ chân; điều chính bị hủy hoại, xấu.

    Sơ Lục: giường bị gọt từ chân, điều chính bị hủy, lời hào phán xấu. Hào này động thì việc hỏi hỏng từ gốc mà chưa ai thấy: người dưới bỏ đi, vốn hao từ chỗ nhỏ. Kỵ làm thêm; phải xét lại gốc.

    Thất chính · Không ứng với hào 4

  2. Hào 2 · Lục Nhị

    六二:剝牀以辨,蔑貞凶。

    Lục Nhị: Giường bị gọt mòn đến thành giường; điều chính bị hủy hoại, xấu.

    Lục Nhị: giường bị gọt lên đến thành giường, điều chính bị hủy, lời hào phán xấu. Lục Nhị không có hào ứng nên không ai đỡ. Hào này động thì việc hỏi hư thêm một bậc, đã sát thân; một mình không giữ nổi.

    Đắc chính · Đắc trung · Không ứng với hào 5 · Hào Ứng

  3. Hào 3 · Lục Tam

    六三:剝之,无咎。

    Lục Tam: Ở giữa thời bóc mòn mà lìa khỏi bầy; không lỗi.

    Lục Tam ở giữa bầy âm mà riêng ứng với Thượng Cửu: lìa bầy tiểu nhân mà theo người quân tử. Lời hào phán không lỗi. Hào này động thì người xin quẻ tách khỏi phe đang làm hỏng việc, mất lòng số đông mà đúng.

    Thất chính · Có ứng với hào 6

  4. Hào 4 · Lục Tứ

    六四:剝牀以膚,凶。

    Lục Tứ: Giường bị gọt mòn đến tận da thịt người nằm; xấu.

    Lục Tứ: giường bị gọt đến da thịt người nằm, lời hào phán xấu, không còn nói đến giữ chính nữa. Hào này động thì cái hại đã chạm tới thân, việc hỏi thua thiệt thật. Cắt lỗ, giữ lấy cái còn lại.

    Đắc chính · Không ứng với hào 1

  5. Hào 5 · Lục Ngũ

    六五:貫魚,以宮人寵,无不利。

    Lục Ngũ: Như xâu cá thành chuỗi, dẫn các cung nhân vào hầu để được ân sủng; không gì là không lợi.

    Lục Ngũ dẫn bầy âm như xâu cá thành chuỗi, như hoàng hậu đưa cung nhân vào hầu theo thứ tự. Lời hào phán không gì không lợi. Hào này động thì tiểu nhân chịu quy thuận người trên; việc hỏi chuyển xấu thành được.

    Thất chính · Đắc trung · Không ứng với hào 2 · Hào Thế

  6. Hào 6 (Thượng) · Thượng Cửu

    上九:碩果不食,君子得輿,小人剝廬。

    Thượng Cửu: Quả lớn còn đó, chưa bị ăn; người quân tử được cỗ xe chở, kẻ tiểu nhân thì làm nát mái nhà của mình.

    Thượng Cửu là quả lớn còn trên cành chưa bị ăn: người quân tử được dân chở như xe, kẻ tiểu nhân lột cả mái nhà che mình. Hào này động thì việc hỏi chạm đáy rồi trở lại; người chính được giữ, người gian mất chỗ.

    Thất chính · Có ứng với hào 3

Luận quẻ

Lời bàn

Quẻ Bác phán thẳng: việc hỏi đang bị bào mòn, chưa phải lúc làm. Lời quẻ nói không lợi có chỗ đi: tiến là vào chỗ lở. Đại Tượng dạy người trên hậu đãi người dưới để yên chỗ ở: lo giữ cái gốc, giữ người bên mình. Then chốt ở hào Thượng: quả lớn không bị ăn, người quân tử được xe, kẻ tiểu nhân lột mái nhà mình. Nên dừng, giữ vốn, giữ người; kỵ mở rộng, kỵ tranh với tiểu nhân. Tóm lại: thời suy thì dừng, giữ gốc chờ ngày dương trở lại.

Với câu hỏi tình duyên

Hỏi duyên được Bác: duyên đang mòn, lòng tin hao dần từ chuyện nhỏ, chưa phải lúc cưới hỏi hay đòi định. Hào Tứ răn cái hại đã chạm thân thì khó giữ. Hào Ngũ, hào Thượng cho thấy người biết nhường, giữ được cái gốc thì còn duyên. Có kẻ chen vào phá thì phải tránh xa.

Với câu hỏi công việc, làm ăn

Hỏi công việc được Bác: chỗ làm đang suy, kẻ tiểu nhân lấn, người ngay bị dồn. Chưa nên đổi việc, chưa nên đòi chức; giữ chỗ, giữ người tin mình. Thượng Cửu phán người quân tử còn được chở che. Làm ăn, tiền bạc đang hao: kỵ mở rộng, kỵ cho vay, thu vốn về mà giữ.

Lục Hào · Nạp Giáp

Quẻ Bác trong Lục Hào

Nạp Giáp, Lục Thân và Thế Ứng của sáu hào quẻ Sơn Địa Bác
HàoNạp GiápLục ThânThế Ứng
Thượng CửuDần MộcThê Tài
Lục NgũTý ThủyTử TônThế
Lục TứTuất ThổPhụ Mẫu
Lục TamMão MộcThê Tài
Lục NhịTỵ HỏaQuan QuỷỨng
Sơ LụcMùi ThổPhụ Mẫu

Can chi của hào theo phép Nạp Giáp của Kinh Phòng; Lục Thân tính theo ngũ hành Kim của cung Càn. Lục Thần không cố định theo quẻ mà khởi theo can ngày gieo, nên chỉ có trong quẻ đã gieo.

Hỏi đáp về quẻ Bác

Quẻ Sơn Địa Bác là quẻ số mấy?
Quẻ Sơn Địa Bác (剝), gọi tắt là quẻ Bác, là quẻ số 23 trong 64 quẻ Kinh Dịch theo thứ tự Văn Vương, thuộc Thượng kinh. Quẻ ghép từ thượng quái Cấn (Sơn) ở trên và hạ quái Khôn (Địa) ở dưới.
Quẻ Sơn Địa Bác tốt hay xấu?
Quẻ Bác phán thẳng: việc hỏi đang bị bào mòn, chưa phải lúc làm. Tóm lại: thời suy thì dừng, giữ gốc chờ ngày dương trở lại. Gặp hào động thì lời của hào ấy và quẻ biến quyết định thêm việc thành hay bại.
Quẻ Sơn Địa Bác có hào động thì biến thành quẻ gì?
Hào 1 động thành quẻ Sơn Lôi Di; Hào 2 động thành quẻ Sơn Thủy Mông; Hào 3 động thành quẻ Thuần Cấn; Hào 4 động thành quẻ Hỏa Địa Tấn; Hào 5 động thành quẻ Phong Địa Quan; Hào 6 động thành quẻ Thuần Khôn. Cả sáu hào cùng động thì thành quẻ Trạch Thiên Quải.

Quẻ liên quan

Bài viết liên quan

Tất cả bài Kinh Dịch

Ý nghĩa của một quẻ rõ nhất khi đặt vào đúng câu hỏi của bạn.

Gieo quẻ cho câu hỏi của bạn

Nguyên văn Chu Dịch, bản thông hành. Âm Hán Việt, bản dịch và lời bàn do Ban biên tập Huyền Cơ biên soạn, theo Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hi.