Bỏ qua đến nội dung
Quẻ số 10 · 履虎尾,不咥人,亨。

Quẻ Thiên Trạch Lý

Thượng quái Càn (Thiên) · Hạ quái Đoài (Trạch)

Quẻ Lý · Thượng kinh · Cung Cấn, hành Thổ

lễ độthận trọngbước đibiết vị tríứng xử

Thoán từ

Lời quẻ

履虎尾,不咥人,亨。

Lý hổ vĩ, bất điệt nhân, hanh.

Lý: Giẫm lên đuôi hổ mà hổ không cắn người, hanh thông.

Đại tượng

上天下澤,履;君子以辯上下,定民志。

Thượng thiên hạ trạch, Lý; quân tử dĩ biện thượng hạ, định dân chí.

Trên là trời, dưới là đầm, ấy là Lý; người quân tử theo đó mà phân biệt trên dưới, làm cho lòng dân được yên định.

Hào từ

Sáu hào của quẻ

Đọc từ dưới lên: hào 1 là khởi đầu, hào 6 là giai đoạn cuối của tình thế. Hào dương ở vị lẻ, hào âm ở vị chẵn là đắc chính; hào 2 và hào 5 là đắc trung; hai hào cách nhau ba vị mà khác âm dương thì có ứng.

  1. Hào 1 (Sơ) · Sơ Cửu

    初九:素履,往无咎。

    Sơ Cửu: Bước đi mộc mạc theo nếp giản dị; đi tới không có lỗi.

    Sơ Cửu bước mộc mạc, đi theo nếp giản dị của mình, chưa cầu cạnh gì. Hào này động thì việc hỏi cứ làm đúng phận, đi tới không lỗi. Mới bắt đầu mà phô trương, cầu chỗ cao là mất cái gốc.

    Đắc chính · Không ứng với hào 4

  2. Hào 2 · Cửu Nhị

    九二:履道坦坦,幽人貞吉。

    Cửu Nhị: Đi trên con đường bằng phẳng thênh thang; người ẩn dật giữ điều chính thì tốt.

    Cửu Nhị đi trên đường bằng phẳng, như người ẩn giữ lòng yên. Hào này động thì việc hỏi thuận, đường không trắc trở; giữ chính, không bon chen thì tốt. Kỵ đua theo danh lợi mà rời lối thẳng.

    Thất chính · Đắc trung · Không ứng với hào 5 · Hào Ứng

  3. Hào 3 · Lục Tam

    六三:眇能視,跛能履,履虎尾,咥人,凶。武人為于大君。

    Lục Tam: Mắt chột mà tưởng nhìn rõ, chân khiễng mà tưởng đi được; giẫm lên đuôi hổ, bị hổ cắn, xấu. Như kẻ vũ phu mà đòi làm việc của bậc quân vương.

    Lục Tam mắt chột tưởng nhìn rõ, chân khập khiễng tưởng đi xa, giẫm đuôi hổ nên bị cắn: xấu. Hào này động thì việc hỏi vượt sức người làm; nhận việc quá tầm là chuốc hại. Như võ phu đòi làm vua, kỵ liều.

    Thất chính · Có ứng với hào 6

  4. Hào 4 · Cửu Tứ

    九四:履虎尾,愬愬終吉。

    Cửu Tứ: Giẫm lên đuôi hổ, nơm nớp lo sợ, sau cùng tốt.

    Cửu Tứ cũng giẫm đuôi hổ, đứng sát ngôi Ngũ, nhưng nơm nớp giữ mình nên cuối cùng tốt. Hào này động thì việc hỏi có nguy mà qua được, nhờ cẩn trọng từng bước. Gần người trên thì lời nói, việc làm đều phải giữ.

    Thất chính · Không ứng với hào 1

  5. Hào 5 · Cửu Ngũ

    九五:夬履,貞厲。

    Cửu Ngũ: Bước đi quyết đoán, dù chính đáng vẫn có điều nguy.

    Cửu Ngũ ở ngôi tôn, bước đi quyết đoán, việc làm dù chính đáng vẫn nguy. Hào này động thì người xin quẻ nắm quyền định việc hỏi, nhưng cậy quyền mà quyết một mình thì vấp. Nên hỏi người dưới trước khi quyết.

    Đắc chính · Đắc trung · Không ứng với hào 2 · Hào Thế

  6. Hào 6 (Thượng) · Thượng Cửu

    上九:視履考祥,其旋元吉。

    Thượng Cửu: Nhìn lại những bước đã đi, xét điềm lành dữ; nếu trước sau vẹn toàn thì rất tốt.

    Thượng Cửu đứng cuối đường, nhìn lại các bước đã đi mà xét lành dữ. Hào này động thì việc hỏi đã gần xong; trước sau trọn vẹn thì rất tốt. Lúc này nên xét lại cả việc, sửa chỗ thiếu, rồi mới tính việc khác.

    Thất chính · Có ứng với hào 3

Luận quẻ

Lời bàn

Quẻ Lý phán việc hỏi đang ở chỗ hiểm, người xin quẻ đứng sát người mạnh hơn mình, như giẫm lên đuôi hổ. Hổ không cắn vì người đi biết lễ: mềm mà không hèn, theo mà không nịnh. Lời Tượng dạy phân rõ trên dưới, nên phải biết chỗ mình, việc nào của ai. Hào Lục Tam là chỗ hỏng: tài chưa đủ mà đòi làm việc lớn thì bị cắn. Lợi đi chậm, lợi giữ lễ; kỵ cậy tài, kỵ vượt quyền. Tóm lại: giữ lễ mà đi thì qua được chỗ hiểm.

Với câu hỏi tình duyên

Hỏi duyên được Lý: một bên mạnh, một bên mềm, hai nhà chênh nhau về thế hay về tuổi. Duyên thành khi bên yếu giữ lễ, bên mạnh không ép, như giẫm đuôi hổ mà hổ không cắn. Hào Tam răn: tự cao, vượt phận thì chuốc tổn thương. Đi chậm, đúng lễ thì êm.

Với câu hỏi công việc, làm ăn

Hỏi công việc được Lý: làm dưới cấp trên khó tính, việc có hiểm mà làm được. Giữ đúng phận, không vượt quyền thì được dùng; cậy tài như hào Tam thì bị trách phạt. Đổi việc chỉ nên khi bước trước đã vững. Làm ăn, tiền bạc lợi việc nhỏ chắc tay, kỵ liều vốn vào chỗ chưa rành.

Lục Hào · Nạp Giáp

Quẻ Lý trong Lục Hào

Nạp Giáp, Lục Thân và Thế Ứng của sáu hào quẻ Thiên Trạch Lý
HàoNạp GiápLục ThânThế Ứng
Thượng CửuTuất ThổHuynh Đệ
Cửu NgũThân KimTử TônThế
Cửu TứNgọ HỏaPhụ Mẫu
Lục TamSửu ThổHuynh Đệ
Cửu NhịMão MộcQuan QuỷỨng
Sơ CửuTỵ HỏaPhụ Mẫu

Can chi của hào theo phép Nạp Giáp của Kinh Phòng; Lục Thân tính theo ngũ hành Thổ của cung Cấn. Lục Thần không cố định theo quẻ mà khởi theo can ngày gieo, nên chỉ có trong quẻ đã gieo.

Hỏi đáp về quẻ Lý

Quẻ Thiên Trạch Lý là quẻ số mấy?
Quẻ Thiên Trạch Lý (履虎尾,不咥人,亨。), gọi tắt là quẻ Lý, là quẻ số 10 trong 64 quẻ Kinh Dịch theo thứ tự Văn Vương, thuộc Thượng kinh. Quẻ ghép từ thượng quái Càn (Thiên) ở trên và hạ quái Đoài (Trạch) ở dưới.
Quẻ Thiên Trạch Lý tốt hay xấu?
Quẻ Lý phán việc hỏi đang ở chỗ hiểm, người xin quẻ đứng sát người mạnh hơn mình, như giẫm lên đuôi hổ. Tóm lại: giữ lễ mà đi thì qua được chỗ hiểm. Gặp hào động thì lời của hào ấy và quẻ biến quyết định thêm việc thành hay bại.
Quẻ Thiên Trạch Lý có hào động thì biến thành quẻ gì?
Hào 1 động thành quẻ Thiên Thủy Tụng; Hào 2 động thành quẻ Thiên Lôi Vô Vọng; Hào 3 động thành quẻ Thuần Càn; Hào 4 động thành quẻ Phong Trạch Trung Phu; Hào 5 động thành quẻ Hỏa Trạch Khuê; Hào 6 động thành quẻ Thuần Đoài. Cả sáu hào cùng động thì thành quẻ Địa Sơn Khiêm.

Quẻ liên quan

Bài viết liên quan

Tất cả bài Kinh Dịch

Ý nghĩa của một quẻ rõ nhất khi đặt vào đúng câu hỏi của bạn.

Gieo quẻ cho câu hỏi của bạn

Nguyên văn Chu Dịch, bản thông hành. Âm Hán Việt, bản dịch và lời bàn do Ban biên tập Huyền Cơ biên soạn, theo Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hi.