Bỏ qua đến nội dung
Quẻ số 1 · 乾

Quẻ Thuần Càn

Thượng quái Càn (Thiên) · Hạ quái Càn (Thiên)

Quẻ Càn · Thượng kinh · Cung Càn, hành Kim

sáng tạocương kiệnchủ độngtự cườngđúng thời

Thoán từ

Lời quẻ

乾:元亨利貞。

Càn: Nguyên, hanh, lợi, trinh.

Càn: Khởi đầu lớn lao, hanh thông, thuận lợi, bền giữ điều chính.

Đại tượng

天行健,君子以自強不息。

Thiên hành kiện, quân tử dĩ tự cường bất tức.

Trời vận hành mạnh mẽ; người quân tử noi theo đó mà tự mình gắng gỏi, không lúc nào ngơi.

Hào từ

Sáu hào của quẻ

Đọc từ dưới lên: hào 1 là khởi đầu, hào 6 là giai đoạn cuối của tình thế. Hào dương ở vị lẻ, hào âm ở vị chẵn là đắc chính; hào 2 và hào 5 là đắc trung; hai hào cách nhau ba vị mà khác âm dương thì có ứng.

  1. Hào 1 (Sơ) · Sơ Cửu

    初九:潛龍勿用。

    Sơ Cửu: Rồng còn ẩn dưới sâu, chưa nên dùng đến.

    Rồng còn ẩn dưới vực: tài có mà thời chưa tới. Hào này động thì việc hỏi chưa nên làm; ra mặt lúc này là hỏng việc. Lặng lẽ học thêm, giữ sức, đợi người trên gọi đến.

    Đắc chính · Không ứng với hào 4

  2. Hào 2 · Cửu Nhị

    九二:見龍在田,利見大人。

    Cửu Nhị: Rồng hiện ra trên cánh đồng, lợi cho việc gặp bậc đại nhân.

    Rồng đã hiện trên đồng: tài năng bắt đầu được người biết đến. Hào này động thì lợi gặp bậc đại nhân, được người có thế đỡ lên. Việc cầu người, xin việc, ra mắt đều thuận.

    Thất chính · Đắc trung · Không ứng với hào 5

  3. Hào 3 · Cửu Tam

    九三:君子終日乾乾,夕惕若;厲,无咎。

    Cửu Tam: Người quân tử suốt ngày hăng hái không nghỉ, đến tối vẫn còn thận trọng như lo sợ; tuy ở chỗ nguy mà không mắc lỗi.

    Hào ở chỗ nguy, giáp ranh quẻ dưới và quẻ trên: việc nhiều, trách nhiệm nặng. Hào này động thì phải gắng suốt ngày, tối vẫn tự xét lại mình; nhờ vậy ở chỗ nguy mà không lỗi. Lơi tay lúc này là sai.

    Đắc chính · Không ứng với hào 6 · Hào Ứng

  4. Hào 4 · Cửu Tứ

    九四:或躍在淵,无咎。

    Cửu Tứ: Hoặc vọt lên, hoặc vẫn ở dưới vực; không mắc lỗi.

    Rồng thử nhảy lên từ vực: người xin quẻ đứng giữa tiến và lui. Hào này động thì tiến được thì tiến, thấy chưa vững thì lui về chỗ cũ, đường nào cũng không lỗi. Kỵ dốc hết vốn liếng vào một lần ăn thua.

    Thất chính · Không ứng với hào 1

  5. Hào 5 · Cửu Ngũ

    九五:飛龍在天,利見大人。

    Cửu Ngũ: Rồng bay trên trời, lợi cho việc gặp bậc đại nhân.

    Rồng bay trên trời: ngôi tôn, thời đến, tài và thế gặp nhau. Hào này động là hào tốt nhất của quẻ, việc hỏi thành, lợi gặp bậc đại nhân. Đã được thế thì dùng người tài, rộng tay với người dưới.

    Đắc chính · Đắc trung · Không ứng với hào 2

  6. Hào 6 (Thượng) · Thượng Cửu

    上九:亢龍,有悔。

    Thượng Cửu: Rồng lên quá cao, có điều phải ăn năn.

    Rồng lên quá cao thì có hối. Hào này động thì việc hỏi đã qua đỉnh: còn ép tiến là mất người, mất thế. Biết dừng, nhường bớt phần cho người sau thì giữ được cái đã có.

    Thất chính · Không ứng với hào 3 · Hào Thế

用九:見羣龍无首,吉。

Dụng Cửu: Thấy cả bầy rồng mà không con nào tranh đứng đầu, tốt.

Luận quẻ

Lời bàn

Được Càn là được quẻ thuần dương: việc hỏi có thế mạnh, người xin quẻ nắm quyền chủ động. Lời quẻ đủ bốn đức nguyên, hanh, lợi, trinh, nên việc chính đáng thì thành, việc không chính thì không được hưởng. Đại Tượng dạy tự cường không nghỉ: việc thành nhờ sức bền, không nhờ may. Chỗ hỏng nằm ở hào Thượng, rồng lên quá cao thì hối: được thế mà cậy thế, ép người, thì mất người giúp. Tóm lại: việc chính thì tiến, tiến đều tay, đến đỉnh thì dừng.

Với câu hỏi tình duyên

Hỏi duyên được Càn: hai bên cùng cứng, ai cũng muốn làm chủ. Duyên thành khi người xin quẻ chủ động mà giữ lễ, như rồng hiện trên đồng gặp đúng người. Hào Thượng răn: ép quá thì tan. Nữ hỏi được Càn thì người kia tính mạnh, phải nhường một bước mới êm.

Với câu hỏi công việc, làm ăn

Hỏi công việc được Càn: thời của người dám gánh việc lớn, lợi gặp bậc đại nhân, được cấp trên để mắt. Đang ở dưới thì làm cho đủ việc rồi mới đòi chỗ; đã ở trên thì giữ chừng mực. Làm ăn, tiền bạc lợi việc chính danh, kỵ mở rộng quá sức.

Lục Hào · Nạp Giáp

Quẻ Càn trong Lục Hào

Nạp Giáp, Lục Thân và Thế Ứng của sáu hào quẻ Thuần Càn
HàoNạp GiápLục ThânThế Ứng
Thượng CửuTuất ThổPhụ MẫuThế
Cửu NgũThân KimHuynh Đệ
Cửu TứNgọ HỏaQuan Quỷ
Cửu TamThìn ThổPhụ MẫuỨng
Cửu NhịDần MộcThê Tài
Sơ CửuTý ThủyTử Tôn

Can chi của hào theo phép Nạp Giáp của Kinh Phòng; Lục Thân tính theo ngũ hành Kim của cung Càn. Lục Thần không cố định theo quẻ mà khởi theo can ngày gieo, nên chỉ có trong quẻ đã gieo.

Hỏi đáp về quẻ Càn

Quẻ Thuần Càn là quẻ số mấy?
Quẻ Thuần Càn (乾), gọi tắt là quẻ Càn, là quẻ số 1 trong 64 quẻ Kinh Dịch theo thứ tự Văn Vương, thuộc Thượng kinh. Quẻ ghép từ thượng quái Càn (Thiên) ở trên và hạ quái Càn (Thiên) ở dưới.
Quẻ Thuần Càn tốt hay xấu?
Được Càn là được quẻ thuần dương: việc hỏi có thế mạnh, người xin quẻ nắm quyền chủ động. Tóm lại: việc chính thì tiến, tiến đều tay, đến đỉnh thì dừng. Gặp hào động thì lời của hào ấy và quẻ biến quyết định thêm việc thành hay bại.
Quẻ Thuần Càn có hào động thì biến thành quẻ gì?
Hào 1 động thành quẻ Thiên Phong Cấu; Hào 2 động thành quẻ Thiên Hỏa Đồng Nhân; Hào 3 động thành quẻ Thiên Trạch Lý; Hào 4 động thành quẻ Phong Thiên Tiểu Súc; Hào 5 động thành quẻ Hỏa Thiên Đại Hữu; Hào 6 động thành quẻ Trạch Thiên Quải. Cả sáu hào cùng động thì thành quẻ Thuần Khôn.

Quẻ liên quan

Bài viết liên quan

Tất cả bài Kinh Dịch

Ý nghĩa của một quẻ rõ nhất khi đặt vào đúng câu hỏi của bạn.

Gieo quẻ cho câu hỏi của bạn

Nguyên văn Chu Dịch, bản thông hành. Âm Hán Việt, bản dịch và lời bàn do Ban biên tập Huyền Cơ biên soạn, theo Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hi.