Quẻ Sơn Trạch Tổn
Thượng quái Cấn (Sơn) · Hạ quái Đoài (Trạch)
Thoán từ
Lời quẻ
損：有孚，元吉。无咎，可貞，利有攸往。曷之用？二簋可用享。
Tổn: Hữu phu, nguyên cát. Vô cữu, khả trinh, lợi hữu du vãng. Hạt chi dụng? Nhị quỹ khả dụng hưởng.
Tổn: Có lòng thành tín thì rất tốt, không có lỗi, có thể giữ bền, lợi cho việc tiến hành. Dùng vào việc gì? Hai bát lễ đạm bạc cũng có thể dâng cúng.
Đại tượng
山下有澤，損；君子以懲忿窒欲。
Sơn hạ hữu trạch, Tổn; quân tử dĩ trừng phẫn trất dục.
Dưới núi có đầm, ấy là Tổn; người quân tử noi theo đó mà răn nén cơn giận, ngăn lấp lòng ham muốn.
Hào từ
Sáu hào của quẻ
Đọc từ dưới lên: hào 1 là khởi đầu, hào 6 là giai đoạn cuối của tình thế.
- Hào 1 (Sơ)
初九：巳事遄往，无咎，酌損之。
Sơ Cửu: Xong việc của mình thì mau đi giúp, không có lỗi; nhưng nên liệu chừng mà bớt cho vừa phải.
Xong việc của mình thì mau đến giúp người, không lỗi; nhưng hào nhắc phải liệu chừng mà bớt. Giúp đỡ là tốt, song nên cân nhắc mức độ để không làm hao kiệt chính mình hay khiến người kia ỷ lại.
- Hào 2
九二：利貞，征凶，弗損益之。
Cửu Nhị: Lợi về giữ chính; tiến đi thì xấu; không phải bớt của mình mà vẫn làm ích cho người.
Giữ chính là lợi, vội đi thì xấu. Có những lúc không cần hy sinh bản thân mà vẫn đem lại ích cho người, nhờ giữ vững vị trí và phẩm chất. Nên cân nhắc trước khi chiều theo mọi đòi hỏi.
- Hào 3
六三：三人行，則損一人；一人行，則得其友。
Lục Tam: Ba người cùng đi thì bớt đi một người; một người đi thì tìm được bạn.
Ba người đi thì bớt một, một người đi thì được bạn. Lời hào nói về sự chuyên nhất: mối gắn bó sâu thường cần hai người đồng lòng. Nên cân nhắc kỹ khi có người thứ ba chen vào một mối liên kết.
- Hào 4
六四：損其疾，使遄有喜，无咎。
Lục Tứ: Giảm bớt tật xấu của mình, làm cho mau chóng thì có niềm vui; không có lỗi.
Bớt được tật xấu của mình thì niềm vui đến nhanh. Hào gợi ý nhìn thẳng vào thói quen hay nhược điểm đang cản trở; sửa sớm thì người giúp sẵn lòng đến gần, và không có lỗi.
- Hào 5
六五：或益之，十朋之龜弗克違，元吉。
Lục Ngũ: Có người làm ích thêm cho, đến con rùa quý đáng giá mười bằng cũng không thể trái được; rất tốt.
Có người đem lại lợi ích, đến mai rùa bói quý cũng không trái được. Ngôi Ngũ mềm mà khiêm, biết nhún mình nên người trong thiên hạ vui lòng giúp. Nên cân nhắc giữ sự khiêm tốn ấy khi được ủng hộ.
- Hào 6 (Thượng)
上九：弗損益之，无咎，貞吉，利有攸往，得臣无家。
Thượng Cửu: Không phải bớt đi mà vẫn làm ích thêm cho người, không có lỗi; giữ chính thì tốt, lợi cho việc tiến hành; được người quy phục mà không còn phân biệt nhà riêng.
Không cần bớt của ai mà vẫn làm ích cho mọi người. Ở cuối thời Tổn, cái bớt đã chuyển thành cái thêm; người có đức được nhiều người theo mà không phân thân sơ. Nên cân nhắc nghĩ đến lợi ích chung rộng hơn nhà mình.
Góc nhìn
Gợi ý suy ngẫm
Tổn khuyến khích bạn nhìn lại những gì có thể giảm bớt: chi tiêu, cam kết, tham vọng, hay những cơn nóng giận. Theo lời quẻ, bớt đi với lòng thành không làm người ta nghèo đi, mà giúp trở về điều cốt lõi. Tuy vậy, các hào cũng nhắc chữ châm chước: có lúc nên bớt mình để giúp người, có lúc giữ nguyên mới là giúp. Bạn nên cân nhắc: điều mình sắp buông là thừa thãi thật, hay là thứ đang nâng đỡ mình?
Với câu hỏi tình duyên
Trong tình duyên, Tổn gợi ý bớt đi những đòi hỏi, cái tôi và những lời nói lúc nóng giận. Tình cảm bền không cần phô trương, như hai bát lễ giản dị vẫn đủ thành kính. Lời hào về ba người và một người cũng nhắc đến giá trị của sự chuyên nhất.
Với câu hỏi công việc
Về sự nghiệp, quẻ phản ánh giai đoạn cần thắt lưng buộc bụng, cắt giảm việc không cần thiết, hoặc tạm nhường lợi ích để xây nền. Nên cân nhắc cắt giảm có chủ đích và minh bạch, giữ lại những gì là cốt lõi, và tránh quyết định trong lúc nóng giận.
Quẻ liên quan
Ý nghĩa của một quẻ rõ nhất khi đặt vào đúng câu hỏi của bạn.
Gieo quẻ cho câu hỏi của bạnNguyên văn theo bản Chu Dịch thông hành (phạm vi công cộng). Âm Hán Việt, bản dịch và phần suy ngẫm do Ban biên tập Huyền Cơ biên soạn; nội dung mang tính tham khảo văn hóa, không phải lời tiên đoán.