Bỏ qua đến nội dung
Quẻ số 31 · 咸

Quẻ Trạch Sơn Hàm

Thượng quái Đoài (Trạch) · Hạ quái Cấn (Sơn)

Quẻ Hàm · Hạ kinh · Cung Đoài, hành Kim

cảm ứngrung độngkhiêm nhườnglòng rộng mởchân thành

Thoán từ

Lời quẻ

咸:亨。利貞。取女吉。

Hàm: Hanh. Lợi trinh. Thủ nữ cát.

Hàm: Hanh thông. Lợi về giữ chính. Cưới vợ thì tốt.

Đại tượng

山上有澤,咸;君子以虛受人。

Sơn thượng hữu trạch, Hàm; quân tử dĩ hư thụ nhân.

Trên núi có đầm, đó là tượng Hàm; người quân tử noi theo mà để lòng khiêm hư, trống trải để đón nhận người khác.

Hào từ

Sáu hào của quẻ

Đọc từ dưới lên: hào 1 là khởi đầu, hào 6 là giai đoạn cuối của tình thế. Hào dương ở vị lẻ, hào âm ở vị chẵn là đắc chính; hào 2 và hào 5 là đắc trung; hai hào cách nhau ba vị mà khác âm dương thì có ứng.

  1. Hào 1 (Sơ) · Sơ Lục

    初六:咸其拇。

    Sơ Lục: Cảm ở ngón chân cái.

    Sơ Lục cảm ở ngón chân cái: lòng mới chớm động, chân chưa bước. Lời hào không phán lành dữ. Hào này động thì việc hỏi mới có ý, chưa thành hình; chưa nên làm gì, chờ ý ấy lớn thêm.

    Thất chính · Có ứng với hào 4

  2. Hào 2 · Lục Nhị

    六二:咸其腓,凶,居吉。

    Lục Nhị: Cảm ở bắp chân, hung; ở yên thì tốt.

    Lục Nhị cảm ở bắp chân: bắp chân động theo bàn chân, không tự chủ. Lời hào phán động thì xấu, ở yên thì tốt. Hào này động thì việc hỏi chưa đến lúc; tự chạy đi cầu là hỏng, chờ người đến cầu mình.

    Đắc chính · Đắc trung · Có ứng với hào 5

  3. Hào 3 · Cửu Tam

    九三:咸其股,執其隨,往吝。

    Cửu Tam: Cảm ở bắp đùi, chỉ chăm chăm nắm lấy việc đi theo người khác; cứ thế mà đi thì đáng hổ thẹn.

    Cửu Tam cảm ở đùi, chỉ chăm chăm đi theo người khác. Dương cương lẽ ra tự chủ lại bám theo kẻ dưới. Lời hào phán đi thì đáng tiếc. Hào này động thì việc hỏi do người khác dắt; theo đi là hỏng.

    Đắc chính · Có ứng với hào 6 · Hào Thế

  4. Hào 4 · Cửu Tứ

    九四:貞吉悔亡,憧憧往來,朋從爾思。

    Cửu Tứ: Giữ chính thì tốt, hối hận tiêu mất; nếu lòng bồn chồn toan tính qua lại, thì chỉ có bạn bè thân cận theo ý nghĩ của ngươi.

    Cửu Tứ ở chỗ của tim, nơi cảm sâu nhất. Lời hào phán giữ chính thì tốt, hối mất; lòng lăng xăng toan tính qua lại thì chỉ bạn bè cùng ý theo mình. Hào này động thì việc thành nhờ lòng ngay, hỏng vì mưu.

    Thất chính · Có ứng với hào 1

  5. Hào 5 · Cửu Ngũ

    九五:咸其脢,无悔。

    Cửu Ngũ: Cảm ở thịt sống lưng, không có hối hận.

    Cửu Ngũ cảm ở thịt sống lưng, chỗ sau tim, không động theo mọi thứ. Lời hào phán không hối. Hào này động thì việc hỏi giữ được, không lỗi; nhưng chỉ cảm được người gần, chưa thu được lòng đông người.

    Đắc chính · Đắc trung · Có ứng với hào 2

  6. Hào 6 (Thượng) · Thượng Lục

    上六:咸其輔,頰,舌。

    Thượng Lục: Cảm ở quai hàm, má và lưỡi.

    Thượng Lục cảm ở quai hàm, má và lưỡi: chỉ còn lời nói. Hào âm ở cuối Đoài, Đoài là miệng. Hào này động thì việc hỏi toàn lời hứa, lời ngọt mà không có thật; nghe lời thì hỏng, phải xem việc làm.

    Đắc chính · Có ứng với hào 3 · Hào Ứng

Luận quẻ

Lời bàn

Gieo được Hàm thì việc hỏi đang có cảm ứng: hai bên đã động lòng, việc thuận. Lời quẻ phán hanh thông, lợi giữ chính, lấy vợ thì tốt; cầu hôn, cầu người, cầu hợp tác đều được. Đại Tượng dạy để lòng trống mà nhận người: hạ mình như núi đỡ đầm thì người đến. Chìa khóa ở Cửu Tứ, chỗ của tim: giữ chính thì hối mất; lăng xăng toan tính thì chỉ người cùng phe theo. Kỵ động vội như hào Nhị. Tóm lại: cảm bằng lòng thật, chờ người tìm đến.

Với câu hỏi tình duyên

Hỏi duyên được Hàm: quẻ của đôi lứa, duyên đang thuận, hai bên đã động lòng nhau. Lời quẻ phán lấy vợ thì tốt: nam hỏi thì cưới được, nên hạ mình mà cầu như núi đỡ đầm. Nữ hỏi thì ở yên chờ người đến, như hào Nhị. Hào Thượng răn người chỉ ngọt ở miệng.

Với câu hỏi công việc, làm ăn

Hỏi công việc được Hàm: lợi việc cần lòng người: mời hợp tác, thương lượng. Hạ mình mà cầu thì được nhận; đi theo người khác như hào Tam thì đáng tiếc. Đổi việc chưa nên vội, hào Nhị phán ở yên thì tốt. Làm ăn, tiền bạc lợi hùn hạp hai bên thuận; kỵ chỉ tin lời hứa.

Lục Hào · Nạp Giáp

Quẻ Hàm trong Lục Hào

Nạp Giáp, Lục Thân và Thế Ứng của sáu hào quẻ Trạch Sơn Hàm
HàoNạp GiápLục ThânThế Ứng
Thượng LụcMùi ThổPhụ MẫuỨng
Cửu NgũDậu KimHuynh Đệ
Cửu TứHợi ThủyTử Tôn
Cửu TamThân KimHuynh ĐệThế
Lục NhịNgọ HỏaQuan Quỷ
Sơ LụcThìn ThổPhụ Mẫu

Can chi của hào theo phép Nạp Giáp của Kinh Phòng; Lục Thân tính theo ngũ hành Kim của cung Đoài. Lục Thần không cố định theo quẻ mà khởi theo can ngày gieo, nên chỉ có trong quẻ đã gieo.

Hỏi đáp về quẻ Hàm

Quẻ Trạch Sơn Hàm là quẻ số mấy?
Quẻ Trạch Sơn Hàm (咸), gọi tắt là quẻ Hàm, là quẻ số 31 trong 64 quẻ Kinh Dịch theo thứ tự Văn Vương, thuộc Hạ kinh. Quẻ ghép từ thượng quái Đoài (Trạch) ở trên và hạ quái Cấn (Sơn) ở dưới.
Quẻ Trạch Sơn Hàm tốt hay xấu?
Gieo được Hàm thì việc hỏi đang có cảm ứng: hai bên đã động lòng, việc thuận. Tóm lại: cảm bằng lòng thật, chờ người tìm đến. Gặp hào động thì lời của hào ấy và quẻ biến quyết định thêm việc thành hay bại.
Quẻ Trạch Sơn Hàm có hào động thì biến thành quẻ gì?
Hào 1 động thành quẻ Trạch Hỏa Cách; Hào 2 động thành quẻ Trạch Phong Đại Quá; Hào 3 động thành quẻ Trạch Địa Tụy; Hào 4 động thành quẻ Thủy Sơn Kiển; Hào 5 động thành quẻ Lôi Sơn Tiểu Quá; Hào 6 động thành quẻ Thiên Sơn Độn. Cả sáu hào cùng động thì thành quẻ Sơn Trạch Tổn.

Quẻ liên quan

Bài viết liên quan

Tất cả bài Kinh Dịch

Ý nghĩa của một quẻ rõ nhất khi đặt vào đúng câu hỏi của bạn.

Gieo quẻ cho câu hỏi của bạn

Nguyên văn Chu Dịch, bản thông hành. Âm Hán Việt, bản dịch và lời bàn do Ban biên tập Huyền Cơ biên soạn, theo Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hi.