Bỏ qua đến nội dung
Quẻ số 33 · 遯

Quẻ Thiên Sơn Độn

Thượng quái Càn (Thiên) · Hạ quái Cấn (Sơn)

Quẻ Độn · Hạ kinh · Cung Càn, hành Kim

lui đúng lúcgiữ mìnhkhoảng cáchnghiêm trangthong dong

Thoán từ

Lời quẻ

遯:亨。小利貞。

Độn: Hanh. Tiểu lợi trinh.

Độn: Hanh thông. Giữ chính trong việc nhỏ thì có lợi.

Đại tượng

天下有山,遯;君子以遠小人,不惡而嚴。

Thiên hạ hữu sơn, Độn; quân tử dĩ viễn tiểu nhân, bất ác nhi nghiêm.

Dưới trời có núi, đó là tượng Độn; người quân tử noi theo mà xa lánh kẻ tiểu nhân, không tỏ ra gay gắt mà vẫn nghiêm trang.

Hào từ

Sáu hào của quẻ

Đọc từ dưới lên: hào 1 là khởi đầu, hào 6 là giai đoạn cuối của tình thế. Hào dương ở vị lẻ, hào âm ở vị chẵn là đắc chính; hào 2 và hào 5 là đắc trung; hai hào cách nhau ba vị mà khác âm dương thì có ứng.

  1. Hào 1 (Sơ) · Sơ Lục

    初六:遯尾,厲,勿用有攸往。

    Sơ Lục: Lui ẩn mà ở phía đuôi, nguy; chớ đi đâu.

    Sơ Lục lui ở cuối đoàn, đi sau cùng nên nguy. Hào này động thì việc hỏi chưa nên đi đâu, chưa nên làm gì; ra mặt lúc này là bị vướng lại. Ở yên, kín tiếng thì tránh được hại.

    Thất chính · Có ứng với hào 4

  2. Hào 2 · Lục Nhị

    六二:執之用黃牛之革,莫之勝說。

    Lục Nhị: Buộc chặt bằng da bò vàng, không ai gỡ ra được.

    Lục Nhị buộc chặt bằng da bò vàng, không ai gỡ được. Hào này động thì người xin quẻ giữ chí trung thuận, giữ lời đã hứa với người trên, không theo đám đông mà lui. Việc chính đáng đã nhận thì giữ đến cùng.

    Đắc chính · Đắc trung · Có ứng với hào 5 · Hào Thế

  3. Hào 3 · Cửu Tam

    九三:係遯,有疾厲,畜臣妾吉。

    Cửu Tam: Lui ẩn mà còn vướng bận, có điều khốn khổ như mang bệnh, nguy; nuôi giữ bề tôi và tỳ thiếp thì tốt.

    Cửu Tam lui mà còn vướng, như mang tật, nên nguy. Hào này động thì việc hỏi bị níu bởi tình riêng, người dưới, của cải. Chỉ lo được việc nhỏ trong nhà, nuôi người giúp việc thì tốt; việc lớn mà còn vướng thì hỏng.

    Đắc chính · Không ứng với hào 6

  4. Hào 4 · Cửu Tứ

    九四:好遯君子吉,小人否。

    Cửu Tứ: Dù có điều ưa thích vẫn lui đi; người quân tử thì tốt, kẻ tiểu nhân thì không làm được.

    Cửu Tứ có điều ưa mà vẫn dứt khoát lui. Hào này động thì người quân tử bỏ được cái mình ưa nên tốt; kẻ tiểu nhân tiếc cái lợi trước mắt thì không làm được. Việc hỏi phải dứt, dứt thì yên.

    Thất chính · Có ứng với hào 1

  5. Hào 5 · Cửu Ngũ

    九五:嘉遯,貞吉。

    Cửu Ngũ: Lui ẩn một cách tốt đẹp, giữ chính thì tốt.

    Cửu Ngũ lui đẹp: đúng lúc, đúng lý, trung chính mà ứng với Lục Nhị. Hào này động thì việc hỏi khép lại đường hoàng, giữ chính thì tốt. Rút khỏi việc mà không mất lòng người, không mất tiếng.

    Đắc chính · Đắc trung · Có ứng với hào 2 · Hào Ứng

  6. Hào 6 (Thượng) · Thượng Cửu

    上九:肥遯,无不利。

    Thượng Cửu: Lui ẩn thong dong, không có gì là không lợi.

    Thượng Cửu ở ngoài cùng, không vướng ràng buộc nào, nên lui thong dong. Hào này động thì không có gì không lợi: buông được việc cũ, danh lợi cũ thì nhẹ thân. Người đã thôi việc, về nghỉ mà gặp hào này là tốt nhất.

    Thất chính · Không ứng với hào 3

Luận quẻ

Lời bàn

Gặp Độn là gặp thời lui: thế bên kia đang lên, việc hỏi không nên tranh. Lời quẻ nói lui thì hanh, chỉ việc nhỏ mới lợi giữ chính; việc lớn, việc mới thì chưa làm. Đại Tượng dạy xa kẻ tiểu nhân, không ghét mà nghiêm: không cãi, không gây thù, chỉ giữ khoảng cách. Chỗ hỏng nằm ở hào Tam, lui mà còn vướng thì nguy; chỗ đẹp ở hào Ngũ, lui đúng lúc, giữ chính thì tốt. Kỵ bám chỗ cũ vì tiếc. Tóm lại: lui sớm, lui gọn, giữ mình chờ thời.

Với câu hỏi tình duyên

Hỏi duyên được Độn: duyên đang lui, một bên đã muốn xa. Ép giữ thì hỏng; Đại Tượng dạy giữ khoảng cách, không ghét mà nghiêm. Mối nào đã hứa chính đáng thì giữ như Lục Nhị buộc da bò vàng; mối nào còn vướng mà không chính thì nên dứt như hào Tứ.

Với câu hỏi công việc, làm ăn

Hỏi công việc được Độn: chưa phải lúc tiến chức, mở rộng hay đối đầu cấp trên. Thế bên kia đang lên, nên lui một bước, giữ việc nhỏ, giữ tiếng. Muốn nghỉ, muốn đổi chỗ thì đi sớm, đi gọn như hào Ngũ. Làm ăn, tiền bạc nên thu hẹp, kỵ bỏ vốn lớn lúc này.

Lục Hào · Nạp Giáp

Quẻ Độn trong Lục Hào

Nạp Giáp, Lục Thân và Thế Ứng của sáu hào quẻ Thiên Sơn Độn
HàoNạp GiápLục ThânThế Ứng
Thượng CửuTuất ThổPhụ Mẫu
Cửu NgũThân KimHuynh ĐệỨng
Cửu TứNgọ HỏaQuan Quỷ
Cửu TamThân KimHuynh Đệ
Lục NhịNgọ HỏaQuan QuỷThế
Sơ LụcThìn ThổPhụ Mẫu

Can chi của hào theo phép Nạp Giáp của Kinh Phòng; Lục Thân tính theo ngũ hành Kim của cung Càn. Lục Thần không cố định theo quẻ mà khởi theo can ngày gieo, nên chỉ có trong quẻ đã gieo.

Hỏi đáp về quẻ Độn

Quẻ Thiên Sơn Độn là quẻ số mấy?
Quẻ Thiên Sơn Độn (遯), gọi tắt là quẻ Độn, là quẻ số 33 trong 64 quẻ Kinh Dịch theo thứ tự Văn Vương, thuộc Hạ kinh. Quẻ ghép từ thượng quái Càn (Thiên) ở trên và hạ quái Cấn (Sơn) ở dưới.
Quẻ Thiên Sơn Độn tốt hay xấu?
Gặp Độn là gặp thời lui: thế bên kia đang lên, việc hỏi không nên tranh. Tóm lại: lui sớm, lui gọn, giữ mình chờ thời. Gặp hào động thì lời của hào ấy và quẻ biến quyết định thêm việc thành hay bại.
Quẻ Thiên Sơn Độn có hào động thì biến thành quẻ gì?
Hào 1 động thành quẻ Thiên Hỏa Đồng Nhân; Hào 2 động thành quẻ Thiên Phong Cấu; Hào 3 động thành quẻ Thiên Địa Bĩ; Hào 4 động thành quẻ Phong Sơn Tiệm; Hào 5 động thành quẻ Hỏa Sơn Lữ; Hào 6 động thành quẻ Trạch Sơn Hàm. Cả sáu hào cùng động thì thành quẻ Địa Trạch Lâm.

Quẻ liên quan

Bài viết liên quan

Tất cả bài Kinh Dịch

Ý nghĩa của một quẻ rõ nhất khi đặt vào đúng câu hỏi của bạn.

Gieo quẻ cho câu hỏi của bạn

Nguyên văn Chu Dịch, bản thông hành. Âm Hán Việt, bản dịch và lời bàn do Ban biên tập Huyền Cơ biên soạn, theo Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hi.