Quẻ Thiên Sơn Độn
Thượng quái Càn (Thiên) · Hạ quái Cấn (Sơn)
Quẻ Độn · Hạ kinh · Cung Càn, hành Kim
Thoán từ
Lời quẻ
遯:亨。小利貞。
Độn: Hanh. Tiểu lợi trinh.
Độn: Hanh thông. Giữ chính trong việc nhỏ thì có lợi.
Đại tượng
天下有山,遯;君子以遠小人,不惡而嚴。
Thiên hạ hữu sơn, Độn; quân tử dĩ viễn tiểu nhân, bất ác nhi nghiêm.
Dưới trời có núi, đó là tượng Độn; người quân tử noi theo mà xa lánh kẻ tiểu nhân, không tỏ ra gay gắt mà vẫn nghiêm trang.
Hào từ
Sáu hào của quẻ
Đọc từ dưới lên: hào 1 là khởi đầu, hào 6 là giai đoạn cuối của tình thế. Hào dương ở vị lẻ, hào âm ở vị chẵn là đắc chính; hào 2 và hào 5 là đắc trung; hai hào cách nhau ba vị mà khác âm dương thì có ứng.
- Hào 1 (Sơ) · Sơ Lục
初六:遯尾,厲,勿用有攸往。
Sơ Lục: Lui ẩn mà ở phía đuôi, nguy; chớ đi đâu.
Sơ Lục lui ở cuối đoàn, đi sau cùng nên nguy. Hào này động thì việc hỏi chưa nên đi đâu, chưa nên làm gì; ra mặt lúc này là bị vướng lại. Ở yên, kín tiếng thì tránh được hại.
Thất chính · Có ứng với hào 4
- Hào 2 · Lục Nhị
六二:執之用黃牛之革,莫之勝說。
Lục Nhị: Buộc chặt bằng da bò vàng, không ai gỡ ra được.
Lục Nhị buộc chặt bằng da bò vàng, không ai gỡ được. Hào này động thì người xin quẻ giữ chí trung thuận, giữ lời đã hứa với người trên, không theo đám đông mà lui. Việc chính đáng đã nhận thì giữ đến cùng.
Đắc chính · Đắc trung · Có ứng với hào 5 · Hào Thế
- Hào 3 · Cửu Tam
九三:係遯,有疾厲,畜臣妾吉。
Cửu Tam: Lui ẩn mà còn vướng bận, có điều khốn khổ như mang bệnh, nguy; nuôi giữ bề tôi và tỳ thiếp thì tốt.
Cửu Tam lui mà còn vướng, như mang tật, nên nguy. Hào này động thì việc hỏi bị níu bởi tình riêng, người dưới, của cải. Chỉ lo được việc nhỏ trong nhà, nuôi người giúp việc thì tốt; việc lớn mà còn vướng thì hỏng.
Đắc chính · Không ứng với hào 6
- Hào 4 · Cửu Tứ
九四:好遯君子吉,小人否。
Cửu Tứ: Dù có điều ưa thích vẫn lui đi; người quân tử thì tốt, kẻ tiểu nhân thì không làm được.
Cửu Tứ có điều ưa mà vẫn dứt khoát lui. Hào này động thì người quân tử bỏ được cái mình ưa nên tốt; kẻ tiểu nhân tiếc cái lợi trước mắt thì không làm được. Việc hỏi phải dứt, dứt thì yên.
Thất chính · Có ứng với hào 1
- Hào 5 · Cửu Ngũ
九五:嘉遯,貞吉。
Cửu Ngũ: Lui ẩn một cách tốt đẹp, giữ chính thì tốt.
Cửu Ngũ lui đẹp: đúng lúc, đúng lý, trung chính mà ứng với Lục Nhị. Hào này động thì việc hỏi khép lại đường hoàng, giữ chính thì tốt. Rút khỏi việc mà không mất lòng người, không mất tiếng.
Đắc chính · Đắc trung · Có ứng với hào 2 · Hào Ứng
- Hào 6 (Thượng) · Thượng Cửu
上九:肥遯,无不利。
Thượng Cửu: Lui ẩn thong dong, không có gì là không lợi.
Thượng Cửu ở ngoài cùng, không vướng ràng buộc nào, nên lui thong dong. Hào này động thì không có gì không lợi: buông được việc cũ, danh lợi cũ thì nhẹ thân. Người đã thôi việc, về nghỉ mà gặp hào này là tốt nhất.
Thất chính · Không ứng với hào 3
Luận quẻ
Lời bàn
Gặp Độn là gặp thời lui: thế bên kia đang lên, việc hỏi không nên tranh. Lời quẻ nói lui thì hanh, chỉ việc nhỏ mới lợi giữ chính; việc lớn, việc mới thì chưa làm. Đại Tượng dạy xa kẻ tiểu nhân, không ghét mà nghiêm: không cãi, không gây thù, chỉ giữ khoảng cách. Chỗ hỏng nằm ở hào Tam, lui mà còn vướng thì nguy; chỗ đẹp ở hào Ngũ, lui đúng lúc, giữ chính thì tốt. Kỵ bám chỗ cũ vì tiếc. Tóm lại: lui sớm, lui gọn, giữ mình chờ thời.
Với câu hỏi tình duyên
Hỏi duyên được Độn: duyên đang lui, một bên đã muốn xa. Ép giữ thì hỏng; Đại Tượng dạy giữ khoảng cách, không ghét mà nghiêm. Mối nào đã hứa chính đáng thì giữ như Lục Nhị buộc da bò vàng; mối nào còn vướng mà không chính thì nên dứt như hào Tứ.
Với câu hỏi công việc, làm ăn
Hỏi công việc được Độn: chưa phải lúc tiến chức, mở rộng hay đối đầu cấp trên. Thế bên kia đang lên, nên lui một bước, giữ việc nhỏ, giữ tiếng. Muốn nghỉ, muốn đổi chỗ thì đi sớm, đi gọn như hào Ngũ. Làm ăn, tiền bạc nên thu hẹp, kỵ bỏ vốn lớn lúc này.
Lục Hào · Nạp Giáp
Quẻ Độn trong Lục Hào
| Hào | Nạp Giáp | Lục Thân | Thế Ứng |
|---|---|---|---|
| Thượng Cửu | Tuất Thổ | Phụ Mẫu | |
| Cửu Ngũ | Thân Kim | Huynh Đệ | Ứng |
| Cửu Tứ | Ngọ Hỏa | Quan Quỷ | |
| Cửu Tam | Thân Kim | Huynh Đệ | |
| Lục Nhị | Ngọ Hỏa | Quan Quỷ | Thế |
| Sơ Lục | Thìn Thổ | Phụ Mẫu |
Can chi của hào theo phép Nạp Giáp của Kinh Phòng; Lục Thân tính theo ngũ hành Kim của cung Càn. Lục Thần không cố định theo quẻ mà khởi theo can ngày gieo, nên chỉ có trong quẻ đã gieo.
Hỏi đáp về quẻ Độn
Quẻ Thiên Sơn Độn là quẻ số mấy?
Quẻ Thiên Sơn Độn tốt hay xấu?
Quẻ Thiên Sơn Độn có hào động thì biến thành quẻ gì?
Quẻ liên quan
Bài viết liên quan
Tất cả bài Kinh Dịch- Gieo quẻ Kinh Dịch: hướng dẫn đầy đủ từ đặt câu hỏi đến đọc quẻToàn bộ quy trình gieo quẻ Kinh Dịch trong một bài: chuẩn bị câu hỏi, gieo sáu hào, lập quẻ chủ và quẻ biến, đọc lời kinh và bảng Lục Hào, kèm một ví dụ đi từ đầu đến cuối.Cập nhật
- Gieo quẻ hỏi công việc và tài lộc: chọn Dụng Thần và đọc quẻ thế nào?Hỏi chuyện xin việc, thăng chức hay thu nhập cần nhìn vào những hào khác nhau. Cách chọn Dụng Thần, các vai phụ trong quẻ và một ví dụ quẻ Thăng đọc cho hai câu hỏi.Cập nhật
Ý nghĩa của một quẻ rõ nhất khi đặt vào đúng câu hỏi của bạn.
Gieo quẻ cho câu hỏi của bạnNguyên văn Chu Dịch, bản thông hành. Âm Hán Việt, bản dịch và lời bàn do Ban biên tập Huyền Cơ biên soạn, theo Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hi.