Quẻ Thiên Địa Bĩ
Thượng quái Càn (Thiên) · Hạ quái Khôn (Địa)
Thoán từ
Lời quẻ
否之匪人，不利君子貞，大往小來。
Bĩ chi phỉ nhân, bất lợi quân tử trinh, đại vãng tiểu lai.
Bĩ: Thời bế tắc không phải là đạo của con người; không lợi cho sự giữ chính của người quân tử; cái lớn đi, cái nhỏ đến.
Đại tượng
天地不交，否；君子以儉德辟難，不可榮以祿。
Thiên địa bất giao, Bĩ; quân tử dĩ kiệm đức tị nạn, bất khả vinh dĩ lộc.
Trời đất không giao nhau là Bĩ; người quân tử theo đó mà thu liễm đức, sống kiệm ước để tránh tai nạn, không nên lấy bổng lộc làm vinh hiển.
Hào từ
Sáu hào của quẻ
Đọc từ dưới lên: hào 1 là khởi đầu, hào 6 là giai đoạn cuối của tình thế.
- Hào 1 (Sơ)
初六：拔茅茹以其彙，貞吉。亨。
Sơ Lục: Nhổ cỏ tranh thì rễ liền nhau kéo lên cả chùm cùng loại; giữ chính thì tốt, hanh thông.
Cũng hình ảnh nhổ cỏ kéo cả chùm rễ như ở Thái, nhưng trong thời bế tắc thì điều quý là cùng nhau giữ chính chứ không phải cùng nhau tiến. Lời hào gợi ý giữ vững lập trường cùng những người đồng chí, chờ lúc thông.
- Hào 2
六二：包承，小人吉，大人否。亨。
Lục Nhị: Ôm lòng chiều thuận người trên; với kẻ tiểu nhân thì tốt, còn bậc đại nhân cam chịu cảnh bế tắc thì đạo mới hanh thông.
Hào hai mềm thuận, ôm lòng chiều theo người trên. Với kẻ tầm thường, cách ấy đem lại lợi; còn người có chí thì thà chịu bế tắc để giữ đạo. Nên cân nhắc liệu sự chiều lòng của mình có đang đánh đổi điều mình coi trọng.
- Hào 3
六三：包羞。
Lục Tam: Ôm giữ điều hổ thẹn.
Hào ba âm ở vị dương, không trung không chính, trong lòng chứa điều đáng hổ thẹn mà chưa lộ ra. Lời hào nhắc bạn nhìn thẳng vào những động cơ khuất lấp của mình; cảm giác xấu hổ ngầm là dấu hiệu nên dừng lại và sửa.
- Hào 4
九四：有命，无咎，疇離祉。
Cửu Tứ: Có mệnh thì không lỗi; những người cùng loại đều nương theo mà được phúc.
Bế tắc đã qua nửa, hào tư ở gần ngôi tôn, có mệnh để xoay chuyển. Lời hào gợi rằng làm theo lẽ chính và đúng lúc thì không lỗi, những người cùng chí cũng nương vào đó mà được phúc.
- Hào 5
九五：休否，大人吉。其亡其亡，繫于苞桑。
Cửu Ngũ: Làm cho cảnh bế tắc dừng lại, bậc đại nhân được tốt. Luôn tự nhủ sắp mất rồi, sắp mất rồi, thì như được buộc vào gốc dâu rậm mà vững bền.
Hào năm cương trung, ở ngôi tôn, đủ sức làm cho cảnh bế tắc ngưng lại. Dù vậy lời hào vẫn dặn luôn nghĩ “sắp mất, sắp mất”, như buộc mình vào gốc dâu vững; nghĩa là càng lúc thuận càng giữ lòng cẩn trọng.
- Hào 6 (Thượng)
上九：傾否，先否後喜。
Thượng Cửu: Lật đổ cảnh bế tắc; trước còn bế tắc, sau thì vui mừng.
Bế tắc đến cực thì phải đổ. Hào trên có sức dương để lật đổ cảnh bĩ; trước còn khó khăn, sau mới vui. Lời hào gợi ý bạn chủ động góp tay vào sự chuyển biến, thay vì chỉ ngồi chờ nó tự đến.
Góc nhìn
Gợi ý suy ngẫm
Gặp Bĩ, bạn có thể đang ở giai đoạn mà giao tiếp bị ngắt quãng, nỗ lực chưa được ghi nhận. Quẻ gợi ý đây không phải lúc phô bày tài năng hay chạy theo lợi lộc trước mắt, mà là lúc giữ mình giản dị và kiên nhẫn. Nên cân nhắc: có điều gì mình đang cố ép cho thông trong khi thời chưa tới? Mình có đang thỏa hiệp với điều sai chỉ để được yên? Theo lời hào, bế tắc có lúc kết thúc, nhưng cần người tỉnh táo chuẩn bị cho khoảnh khắc ấy.
Với câu hỏi tình duyên
Trong tình cảm, Bĩ phản ánh lúc hai người khó hiểu nhau, lời nói không đến được lòng nhau. Quẻ gợi ý đừng ép đối phương thay đổi, cũng đừng chiều lòng đến mức đánh mất chính mình. Nên cân nhắc giữ sự tôn trọng, lắng nghe nhiều hơn, và cho mối quan hệ thời gian tìm lại nhịp chung.
Với câu hỏi công việc
Về sự nghiệp, quẻ mô tả môi trường mà thông tin bị tắc, người có năng lực chưa được trọng dụng. Nên cân nhắc giữ vững chuyên môn, chi tiêu tiết kiệm, tránh bè phái hay lợi lộc thiếu minh bạch. Khi có cơ hội chính đáng để cải thiện, hãy chủ động nhưng thận trọng.
Quẻ liên quan
Ý nghĩa của một quẻ rõ nhất khi đặt vào đúng câu hỏi của bạn.
Gieo quẻ cho câu hỏi của bạnNguyên văn theo bản Chu Dịch thông hành (phạm vi công cộng). Âm Hán Việt, bản dịch và phần suy ngẫm do Ban biên tập Huyền Cơ biên soạn; nội dung mang tính tham khảo văn hóa, không phải lời tiên đoán.