Quẻ Thiên Địa Bĩ
Thượng quái Càn (Thiên) · Hạ quái Khôn (Địa)
Quẻ Bĩ · Thượng kinh · Cung Càn, hành Kim
Thoán từ
Lời quẻ
否之匪人，不利君子貞，大往小來。
Bĩ chi phỉ nhân, bất lợi quân tử trinh, đại vãng tiểu lai.
Bĩ: Thời bế tắc không phải là đạo của con người; không lợi cho sự giữ chính của người quân tử; cái lớn đi, cái nhỏ đến.
Đại tượng
天地不交，否；君子以儉德辟難，不可榮以祿。
Thiên địa bất giao, Bĩ; quân tử dĩ kiệm đức tị nạn, bất khả vinh dĩ lộc.
Trời đất không giao nhau là Bĩ; người quân tử theo đó mà thu liễm đức, sống kiệm ước để tránh nạn, không nên lấy bổng lộc làm vinh hiển.
Hào từ
Sáu hào của quẻ
Đọc từ dưới lên: hào 1 là khởi đầu, hào 6 là giai đoạn cuối của tình thế. Hào dương ở vị lẻ, hào âm ở vị chẵn là đắc chính; hào 2 và hào 5 là đắc trung; hai hào cách nhau ba vị mà khác âm dương thì có ứng.
- Hào 1 (Sơ) · Sơ Lục
初六：拔茅茹以其彙，貞吉。亨。
Sơ Lục: Nhổ cỏ tranh thì rễ liền nhau kéo lên cả chùm cùng loại; giữ chính thì tốt, hanh thông.
Sơ Lục nhổ cỏ tranh thì kéo cả chùm rễ: ở đầu thời bĩ, người cùng loại kéo nhau. Hào này động thì việc hỏi chưa thông; cùng người ngay giữ chính thì tốt, rồi sau mới hanh. Kỵ theo bè kẻ xấu để tiến.
Thất chính · Có ứng với hào 4
- Hào 2 · Lục Nhị
六二：包承，小人吉，大人否。亨。
Lục Nhị: Ôm lòng chiều thuận người trên; với kẻ tiểu nhân thì tốt, còn bậc đại nhân cam chịu cảnh bế tắc thì đạo mới hanh thông.
Lục Nhị ôm lòng chiều thuận người trên: kẻ tiểu nhân làm vậy thì được lợi, người quân tử thà chịu bĩ để giữ đạo. Hào này động thì việc hỏi chỉ thành nếu chịu luồn cúi; không chịu thì lui mà giữ mình, đạo mới hanh.
Đắc chính · Đắc trung · Có ứng với hào 5
- Hào 3 · Lục Tam
六三：包羞。
Lục Tam: Ôm giữ điều hổ thẹn.
Lục Tam không trung không chính, đứng trên cùng ba hào âm, ôm lấy điều hổ thẹn. Hào này động thì việc hỏi do mưu tính không ngay mà có, làm tiếp thì nhục. Kỵ việc mờ ám; dừng lại sửa ngay thì còn giữ được tiếng.
Thất chính · Có ứng với hào 6 · Hào Thế
- Hào 4 · Cửu Tứ
九四：有命，无咎，疇離祉。
Cửu Tứ: Có mệnh thì không lỗi; những người cùng loại đều nương theo mà được phúc.
Cửu Tứ đã qua nửa thời bĩ, gần ngôi Ngũ, có mệnh trên giao thì không lỗi; người cùng chí nương theo mà được phúc. Hào này động thì việc hỏi bắt đầu gỡ, nhưng phải có lệnh, có danh chính mới làm.
Thất chính · Có ứng với hào 1
- Hào 5 · Cửu Ngũ
九五：休否，大人吉。其亡其亡，繫于苞桑。
Cửu Ngũ: Làm cho cảnh bế tắc dừng lại, bậc đại nhân được tốt. Luôn tự nhủ sắp mất rồi, sắp mất rồi, thì như được buộc vào gốc dâu rậm mà vững bền.
Cửu Ngũ cương trung ở ngôi tôn, làm cho bĩ ngừng: bậc đại nhân tốt. Hào này động thì việc hỏi qua cơn bế tắc, nhưng phải luôn lo “sắp mất, sắp mất”, như buộc vào gốc dâu rậm, thì mới vững.
Đắc chính · Đắc trung · Có ứng với hào 2
- Hào 6 (Thượng) · Thượng Cửu
上九：傾否，先否後喜。
Thượng Cửu: Lật đổ cảnh bế tắc; trước còn bế tắc, sau thì vui mừng.
Thượng Cửu ở cuối thời bĩ, bĩ cực thì đổ: lật đổ bế tắc, trước còn khó, sau thì vui. Hào này động thì việc hỏi đã đến lúc chuyển; người xin quẻ ra tay gỡ thì việc thành.
Thất chính · Có ứng với hào 3 · Hào Ứng
Luận quẻ
Lời bàn
Quẻ Bĩ phán việc hỏi đang bế tắc: trên dưới không thông, lời nói không tới, người ngay chưa được dùng. Chưa phải lúc làm việc lớn, chưa phải lúc cầu danh lợi. Lời Tượng dạy thu đức lại, sống kiệm để tránh nạn: giữ mình, giữ của, không nhận bổng lộc từ chỗ không chính. Lục Tam ôm nhục là điều phải tránh; Cửu Ngũ dặn lúc bĩ sắp hết vẫn phải lo “sắp mất, sắp mất”. Kỵ chiều theo kẻ xấu để được yên. Tóm lại: giữ chính, giữ mình, đợi bĩ qua.
Với câu hỏi tình duyên
Hỏi duyên được Bĩ: hai bên không thông lòng nhau, lời nói không tới, hai nhà còn ngăn cách. Duyên lúc này chưa thành, cố ép thì hỏng. Lục Nhị răn: chiều lòng đến mức bỏ cả điều phải thì chuốc nhục. Mối nào đã nguội thì nên để yên; qua hết thời bĩ, đến hào Thượng mới có vui.
Với câu hỏi công việc, làm ăn
Hỏi công việc được Bĩ: trên dưới cách nhau, người ngay chưa được dùng, xin việc, thăng chức đều chưa thành. Giữ chỗ cũ, làm đủ phận, đừng nhận bổng lộc từ chỗ không chính, như Đại Tượng dạy. Làm ăn, tiền bạc đang tắc: thu lại, tiêu kiệm, chưa nên bỏ vốn hay hùn hạp.
Lục Hào · Nạp Giáp
Quẻ Bĩ trong Lục Hào
| Hào | Nạp Giáp | Lục Thân | Thế Ứng |
|---|---|---|---|
| Thượng Cửu | Tuất Thổ | Phụ Mẫu | Ứng |
| Cửu Ngũ | Thân Kim | Huynh Đệ | |
| Cửu Tứ | Ngọ Hỏa | Quan Quỷ | |
| Lục Tam | Mão Mộc | Thê Tài | Thế |
| Lục Nhị | Tỵ Hỏa | Quan Quỷ | |
| Sơ Lục | Mùi Thổ | Phụ Mẫu |
Can chi của hào theo phép Nạp Giáp của Kinh Phòng; Lục Thân tính theo ngũ hành Kim của cung Càn. Lục Thần không cố định theo quẻ mà khởi theo can ngày gieo, nên chỉ có trong quẻ đã gieo.
Hỏi đáp về quẻ Bĩ
Quẻ Thiên Địa Bĩ là quẻ số mấy?
Quẻ Thiên Địa Bĩ tốt hay xấu?
Quẻ Thiên Địa Bĩ có hào động thì biến thành quẻ gì?
Quẻ liên quan
Bài viết liên quan
Tất cả bài Kinh Dịch- Gieo quẻ Kinh Dịch: hướng dẫn đầy đủ từ đặt câu hỏi đến đọc quẻToàn bộ quy trình gieo quẻ Kinh Dịch trong một bài: chuẩn bị câu hỏi, gieo sáu hào, lập quẻ chủ và quẻ biến, đọc lời kinh và bảng Lục Hào, kèm một ví dụ đi từ đầu đến cuối.Cập nhật
- Gieo quẻ hỏi công việc và tài lộc: chọn Dụng Thần và đọc quẻ thế nào?Hỏi chuyện xin việc, thăng chức hay thu nhập cần nhìn vào những hào khác nhau. Cách chọn Dụng Thần, các vai phụ trong quẻ và một ví dụ quẻ Thăng đọc cho hai câu hỏi.Cập nhật
Ý nghĩa của một quẻ rõ nhất khi đặt vào đúng câu hỏi của bạn.
Gieo quẻ cho câu hỏi của bạnNguyên văn Chu Dịch, bản thông hành. Âm Hán Việt, bản dịch và lời bàn do Ban biên tập Huyền Cơ biên soạn, theo Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hi.