So sánh nhanh
| Tiêu chí | Mai Hoa Dịch Số | Lục Hào |
|---|---|---|
| Nguồn gốc | Tương truyền của Thiệu Ung đời Bắc Tống | Nạp Giáp tương truyền từ Kinh Phòng đời Hán; cách luận hệ thống trong sách đời Thanh |
| Lập quẻ | Từ con số, thời gian, âm thanh, sự vật bắt gặp | Gieo ba đồng xu sáu lần |
| Hào động | Thường chỉ một hào | Từ không đến sáu hào |
| Đơn vị luận | Hai quẻ đơn: Thể và Dụng | Từng hào: can chi, Lục Thân |
| Công cụ chính | Sinh khắc Thể Dụng, quẻ hỗ, quẻ biến, tượng quẻ | Thế Ứng, Dụng Thần, tháng, ngày, Tuần Không |
| Điểm mạnh | Nhanh, linh hoạt, giàu hình ảnh | Quy tắc rõ, kiểm tra được từng bước |
| Chỗ khó | Cần nhạy về tượng, dễ chủ quan | Nhiều thuật ngữ, phải an quẻ chính xác |
Mai Hoa Dịch Số lập quẻ thế nào?
Mai Hoa dùng số Tiên thiên của tám quẻ: Càn 1, Đoài 2, Ly 3, Chấn 4, Tốn 5, Khảm 6, Cấn 7, Khôn 8. Cách phổ biến nhất là lập quẻ theo thời gian:
- Lấy số của năm theo địa chi (Tý 1, Sửu 2… Hợi 12), cộng tháng âm lịch và ngày âm lịch. Chia tổng cho 8, số dư cho quẻ trên (dư 0 thì lấy 8).
- Cộng thêm số của giờ theo địa chi (giờ Tý 1… giờ Hợi 12). Chia tổng mới cho 8, số dư cho quẻ dưới.
- Chia tổng mới cho 6, số dư cho hào động (dư 0 thì lấy hào 6).
Ngoài thời gian, sách còn dạy lập quẻ từ con số người hỏi nói ra, số nét chữ, tiếng động, phương hướng hay một sự vật bất chợt thấy. Tinh thần chung là quẻ khởi từ một “động” của sự việc; câu “bất động bất chiêm”, không có gì động thì không chiêm, thường được nhắc gắn với Mai Hoa.
Mai Hoa luận quẻ: Thể và Dụng
Trong quẻ chủ, quẻ đơn không chứa hào động là Thể, đại diện cho người hỏi; quẻ đơn chứa hào động là Dụng, đại diện cho sự việc. So hành của hai quẻ đơn:
| Quan hệ | Cách hiểu truyền thống |
|---|---|
| Dụng sinh Thể | Thuận, có lợi đến với mình |
| Thể khắc Dụng | Thuận, nhưng mình phải bỏ công |
| Thể Dụng cùng hành | Hòa thuận |
| Thể sinh Dụng | Hao tổn, mình phải bỏ ra |
| Dụng khắc Thể | Bất lợi, cần thận trọng |
Người luận còn xem quẻ hỗ như diễn biến ở giữa, quẻ biến như kết cục, và rất coi trọng tượng: màu sắc, phương hướng, sự vật xung quanh lúc lập quẻ. Chính phần tượng này khiến Mai Hoa linh hoạt, nhưng cũng dễ bị cảm tính của người đọc chi phối.
Lục Hào lập quẻ và luận quẻ thế nào?
Lục Hào lập quẻ bằng ba đồng xu gieo sáu lần, nên một quẻ có thể không có hào động nào hoặc có nhiều hào động. Sau đó mỗi hào được gắn can chi theo Nạp Giáp, xác định Thế Ứng theo cung, Lục Thân theo hành của cung; người đọc chọn Dụng Thần theo loại câu hỏi và xét sức của nó theo tháng tiết khí, ngày gieo. Toàn bộ phần an quẻ là quy tắc xác định, nên hai người an cùng một quẻ vào cùng thời điểm sẽ ra cùng một bảng; khác nhau chỉ nằm ở phần luận. Bài Lục Hào là gì giải thích từng bước.
Ví dụ: lập một quẻ Mai Hoa theo thời gian
Ví dụ minh họa. Giả sử một người muốn hỏi việc vào giờ Thìn, ngày 15 tháng Tám âm lịch, năm Ngọ.
- Năm Ngọ là 7. Cộng tháng 8 và ngày 15: 7 + 8 + 15 = 30. 30 chia 8 dư 6: quẻ trên là Khảm (Thủy).
- Cộng giờ Thìn là 5: 30 + 5 = 35. 35 chia 8 dư 3: quẻ dưới là Ly (Hỏa).
- 35 chia 6 dư 5: hào 5 động.
Quẻ chủ là Thủy Hỏa Ký Tế. Quẻ hỗ lấy hào 2 đến hào 5 là Hỏa Thủy Vị Tế. Hào 5 đổi từ dương sang âm, quẻ trên thành Khôn, quẻ biến là Địa Hỏa Minh Di.
Hào động nằm ở quẻ trên, nên Khảm là Dụng, Ly là Thể. Thủy khắc Hỏa: Dụng khắc Thể, theo Mai Hoa là tín hiệu cần thận trọng. Lời quẻ Ký Tế cũng có câu “lúc đầu tốt, về sau rối loạn”, và Đại tượng khuyên “nghĩ đến hoạn nạn và phòng ngừa từ trước”. Người đọc Mai Hoa sẽ tổng hợp những điểm ấy thành lời khuyên giữ gìn cái đã có, chưa nên mở rộng.
Nếu cùng câu hỏi ấy mà gieo xu theo Lục Hào, bạn sẽ được một quẻ khác, với cách đọc khác. Hai phép không cho ra cùng một đáp án bằng hai con đường; mỗi phép là một cách đặt câu hỏi cho quẻ.
Có thể lập quẻ Mai Hoa rồi luận theo Lục Hào không?
Có người làm vậy, và đây là chuyện còn tranh luận. Người ủng hộ cho rằng quẻ nào cũng có thể nạp giáp; người phản đối cho rằng cách lập quẻ và cách luận là một hệ thống, trộn lẫn dễ làm mất căn cứ. Nếu muốn thử, bạn có thể nhập sáu hào (hào động ghi 9 hoặc 6) vào trang xin quẻ Kinh Dịch; lưu ý can chi dùng để luận sẽ là của thời điểm nhập, không phải thời điểm bạn lập quẻ Mai Hoa.
Nên học phép nào trước?
Nếu bạn thích hình ảnh và muốn một cách xem nhanh cho việc thường ngày, Mai Hoa dễ bắt đầu. Nếu bạn muốn một phương pháp có quy tắc rõ, kiểm chứng được từng bước và nhiều chi tiết về người hỏi, phía bên kia, thời điểm, Lục Hào phù hợp hơn. Nhiều người học Lục Hào trước để nắm chắc ngũ hành, can chi, rồi mới học Mai Hoa. Dù chọn phép nào, nền chung vẫn là bát quái và 64 quẻ.
Những sai lầm thường gặp
- Trộn quy tắc, như dùng Thể Dụng cho quẻ Lục Hào hay dùng Lục Thân cho quẻ Mai Hoa mà không nói rõ.
- Dùng lịch dương khi lập quẻ Mai Hoa theo thời gian; cách này dùng tháng, ngày âm lịch và giờ địa chi.
- Quên quy tắc dư 0: với quẻ đơn, dư 0 lấy 8 (Khôn); với hào động, dư 0 lấy hào 6.
- Nghĩ phép nào “chuẩn” hơn. Mỗi phép có truyền thống và tiêu chí riêng; so sánh bằng cảm giác “linh hơn” không có căn cứ.
- Tin rằng Mai Hoa luôn chỉ có một hào động. Điều đó đúng với cách lập theo số và thời gian, không phải mọi cách.